Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

GO FRESH: Oplopende zoetwatertekorten bestrijden met ondergronds waterbergen

Terug
Datum: 24-4-2017

De beschikbaarheid van zoet water wordt door klimaatverandering steeds minder vanzelfsprekend. In het project GO FRESH worden in Zeeland al sinds 2012 proeven uitgevoerd om de zoetwaterbeschikbaarheid voor de landbouw te waarborgen. Dat gebeurt door wateroverschotten in natte perioden in de bodem op te slaan en daar in droge perioden van te profiteren.

Dat de proeven in Zeeland plaatsvinden, is niet verrassend, zegt Vincent Klap van de provincie: "In Zeeland zijn er nauwelijks mogelijkheden om zoet water aan te voeren. Jaarrond is er meer neerslag dan verdamping. Maar in de zomer is dat net andersom en is er dus een neerslagtekort. Deze onbalans neemt toe door klimaatverandering. Als provincie proberen we met een aantal andere partijen in beeld te krijgen hoe we de balans tussen zoetwaterbehoefte en zoetwaterbeschikbaarheid kunnen borgen. We kijken enerzijds naar het zo doelmatig mogelijk inzetten van beschikbaar zoet water, en het verkleinen van de behoefte daaraan. Anderzijds proberen we de zoetwaterbeschikbaarheid in de zomer via slimme technieken te vergroten. Dat gebeurt onder meer binnen GO FRESH."

Zandpakket
De uitgevoerde proeven in GO FRESH laten zien dat het technisch mogelijk is om wateroverschotten in natte perioden op te slaan en te gebruiken in droge tijden. Maar niet altijd en overal. Projectleider Gu Oude Essink van Deltares: "Je hebt een geschikt grondmedium nodig om water tijdelijk in op te slaan, zoals een zandpakket. Water injecteren in een vette kleilaag lukt niet. En op veel plaatsen is er nu (nog) voldoende zoet water van goede kwaliteit aanwezig, of aan te voeren. Dan is het systeem weinig rendabel. Maar ook dan blijven er grote gebieden in Nederland over waar het een veelbelovende oplossing kan zijn voor oplopende zoetwatertekorten: Zeeland, delen van Noord-Holland, Friesland, Groningen en op de eilanden. Sterker nog: niet alleen in Nederland, maar wereldwijd kan dit op veel plekken een oplossing zijn om zoetwatertekorten te reduceren. Daarmee kunnen we zelfs mogelijke klimaatconflicten over zoet water en klimaatvluchtelingenstromen beperken."

Rendabele landbouw
Terug naar Zeeland, waar de proeven lopen. Volgens Vincent Klap is er zeker sprake van productieverhoging bij de kwekers die deelnemen aan de proeven. "Maar", voegt hij eraan toe: "Of de extra inkomsten opwegen tegen de gepleegde investeringen en beheerkosten, zal per methode moeten blijken. Het spreekt voor zich dat hoogrenderende teelten beter perspectief bieden. Daar staat tegenover dat hun droogtetolerantie vaak kleiner is, zodat leveringszekerheid belangrijker wordt. Ook hier is het van belang de balans te bewaken en niet de fuik in te zwemmen naar een netto grotere watervraag, want dat water kan simpelweg niet gegarandeerd worden. Het provinciale beleid beoogt dus geen teeltwijziging te faciliteren, maar mikt er primair op rendabele landbouw in Zeeland te bestendigen, ondanks lastiger klimatologische omstandigheden. Dat is ook een maatschappelijke opgave, want we kunnen het Zeeuwse platteland niet laten verpieteren."

Zekerheid
Volgens Gu Oude Essink is het lastig nu al precies aan te geven wat het boeren oplevert aan extra zoetwater en extra opbrengsten, en of dat de kosten van een zoetwateropslagsysteem kan dekken. Maar voor de boeren die deelnemen aan de GO FRESH proeven geldt dat in ieder geval wel: "Het is voor boeren die hun drainagesystemen op korte termijn moeten  vervangen, zeker interessant om over te stappen op een systeem waarbij ze zowel kunnen draineren als infiltreren. Daarmee hebben ze meer zekerheid dat ze ook in de toekomst voldoende opbrengsten kunnen genereren voor een renderend akkerbouwbedrijf. En ik denk dat we nog maar aan het begin staan. Hoe meer we weten, hoe doelmatiger en effectiever we dergelijke systemen kunnen gaan ontwerpen. Zo zal de recente provinciedekkende kartering van het zoete grondwater (FRESHEM) helpen om boeren bewuster te maken van de mogelijkheden om ondergrondse wateropslag op hun percelen te realiseren." We doen nu de proeven in Zeeland maar met de kennis die we hier opdoen is het ook mogelijk om deze in andere gebieden straks toe te passen.

Bij het Go FRESH project zijn naast de provincie, waterschap Scheldestromen, waterschap Brabantse Delta, de gemeenten Borsele, Schouwen-Duiveland en Veere, het Deltafonds, stichting Waterbuffer, ZLTO en STOWA betrokken. Klap noemt de rol van STOWA niet te onderschatten: "Zij zorgen voor de samenhang in het onderzoek, want zij hebben een goed overzicht van wat er op dit gebied in het hele land gebeurt." Ook Gu Oude Essink is enthousiast: "STOWA geeft ons namens de waterschappen ruimte aan verder uitwerken van veelbelovende concepten in de praktijk, zoals GO-FRESH. Als we zoetwatergebruikers hiermee minder afhankelijk kunnen maken van de noodzakelijke zoetwateraanvoer door waterschappen, doen de schappen goede zaken. Want zij krijgen het steeds lastiger om altijd en overal water van hoge kwaliteit te leveren. Dit kan ze enorm helpen."

Wilt u meer weten over GO FRESH en andere activiteiten op het snijvlak van klimaat & zoetwatervoorziening? Kom op maandag 8 en dinsdag 9 mei naar de derde Zout-Zouttweedaagse plaats. U kunt zich hiervoor nog aanmelden. >Meer informatie en aanmelding

En verder: op 15 juni organiseert de provincie Zeeland een speciale Informatiedag Proeftuin Zoet Water, in Krabbendijke. Ook hier aandacht voor de GO FRESH proeven. Geïnteresseerden kunnen zich melden via proeftuinzoetwater@zeeland.nl.